Achillespeesklachten: revalidatie en herstel

We hebben onze voeten nodig om ons voort te bewegen, rennend, wandelend of, voor de avontuurlijken onder ons, springend. De achillespees speelt hierbij een cruciale rol. Het is de langste en sterkste pees van het menselijk lichaam, met een lengte van ongeveer 15 cm bij volwassenen, en kan een belasting dragen van wel 12 keer je lichaamsgewicht. De pees ontspringt uit beide kuitspieren (de gastrocnemius en soleus) en hecht aan de achterzijde van het hielbeen. Ze maakt plantairflexie van de voet mogelijk, wat nodig is bij het afzetten of het indrukken van het gaspedaal. Een pees is in essentie een sterk bundel collageenrijk, vezelig bindweefsel dat botten en spieren met elkaar verbindt.

Wat is het verschil tussen tendinopathie en tendinitis?

Laten we eerst wat verwarring over terminologie wegnemen. Zelfs in medisch onderzoek worden tendinopathie en tendinitis soms ten onrechte door elkaar gebruikt. Tendinopathie is gedefinieerd als een mislukt genezingsproces van een pees, waarbij structurele veranderingen optreden: de pees wordt dikker en zwakker. Tendinitis daarentegen verwijst naar een ontsteking van de pees zelf.

Wat is achilles tendinopathie en hoe ontstaat het?

Achilles tendinopathie wordt gekenmerkt als een overbelastingsblessure van de pees gepaard met pijn. De aandoening treft ongeveer 2 tot 3 op de 1.000 personen. In de praktijk zien we vaak tendinopathieën die ontstaan door mechanische overbelasting: de achillespees wordt blootgesteld aan een ongewone belasting doordat veranderingen te snel zijn gegaan, of de intensiteit te lang te hoog was.

Stel je twee scenario’s voor met een verhoogd risico op achilles tendinopathie: je besluit plotseling 3 tot 4 keer per week te gaan hardlopen zonder dat je dat eerder deed. Of je kiest voor een trekking van meerdere weken met een zwaar rugzak. In beide gevallen stel je je achillespees bloot aan een te hoge belasting, zonder voldoende hersteltijd. Een normaal peesherstelproces verloopt via drie overlappende fasen: een ontstekingsfase (24–48 uur), gevolgd door een herstelfase (6–12 weken) en een remodelleringsfase. Als dit proces verstoord wordt, verdikt de pees zich als bescherming. De nieuwe peesstructuur is echter zwakker, heeft minder bloedvaten, en wordt pijnlijk en stijver: het resultaat is tendinopathie.

Kenmerkende kenmerken van achilles tendinopathie zijn pijn en lokale drukpijn ter hoogte van de pees, meer pijn’s ochtends bij het opstaan, toegenomen pijn bij belasting zoals hinkelen of calf raises, spierzwakte bij plantairflexie en beperkte bewegingsuitslag bij dorsiflexie.

Hoe lang duurt het herstel?

Herstel van achilles tendinopathie kan een langdurig proces zijn, met herstelperioden van 3 tot 12 maanden. Voor een succesvol herstel zijn geduld en een positieve instelling essentieel. De meest significante resultaten werden gezien bij oefenprogramma’s met langzame, zware bewegingen. Hoewel volledige rust verleidelijk klinkt en directe pijnverlichting biedt, toont onderzoek aan dat deze aanpak de belastbaarheid van de pees en spierkracht vermindert. Rust is dus geen revalidatieplan.

De meest recente Nederlandse multidisciplinaire richtlijn voor achilles tendinopathie adviseert te starten met isotone oefeningen (bijv. squats of calf raises) en door te gaan met isometrische oefeningen (bijv. wandhoud, op alle tenen staan). Aanpassingen in training worden afgestemd op de pijnklachten.

Bij Movement Based Therapy volgen we de meest recente evidence-based inzichten om een optimaal en effectief trainingsplan op te stellen dat aansluit bij jouw levensstijl. We geloven dat beweging altijd de betere oplossing is bij blessures. Heb je vragen? Neem contact met ons op.