Pijn is iets wat bijna iedereen kent. Je stoot je knie, verzwikt je enkel of hebt spierpijn na een zware training. Meestal begrijpen we vrij goed waarom het pijn doet en verdwijnt de pijn vanzelf weer.
Maar wat als pijn langer blijft bestaan? Wat als een blessure allang hersteld zou moeten zijn, maar bewegen nog steeds pijn doet? Of wanneer onderzoeken geen duidelijke schade laten zien, terwijl jij wel degelijk pijn ervaart?
Om langdurige pijn beter te begrijpen, helpt het om eerst te begrijpen wat pijn eigenlijk is.
We denken vaak dat pijn een directe meting is van schade in ons lichaam.
meer schade = meer pijn
Maar zo eenvoudig werkt het niet. Pijn is een beschermende ervaring die ontstaat wanneer je zenuwstelsel en hersenen bepalen dat je lichaam bescherming nodig heeft. Informatie uit je lichaam speelt daarin een belangrijke rol, maar ook andere factoren kunnen invloed hebben. Denk bijvoorbeeld aan eerdere ervaringen, vermoeidheid, stress, slaap, verwachtingen en hoe veilig of bedreigend een bepaalde beweging voelt.
Dat betekent niet dat pijn “tussen je oren zit”. Pijn is echt. Het betekent wel dat de hoeveelheid pijn die je voelt niet altijd precies vertelt hoeveel schade er in je lichaam aanwezig is.
Een handige vergelijking is die van een brandalarm. Een goed brandalarm gaat af als er brand is, maar niet als je een kaars aansteekt tijdens een gezellig etentje met je vriend of vriendin. Een overgevoelig brandalarm gaat te snel af, en dat verpest een romantische avond voor twee. Daar moet je toch iets aan kunnen doen, zou je zeggen. En je raadt het al: dat kan! Ons pijnsysteem kan op een vergelijkbare manier te gevoelig worden, maar daar is gelukkig iets aan te doen.
Lorimer Moseley, hoogleraar pijnwetenschap, legt in vijf minuten uit hoe een pijnsysteem overbeschermend raakt en hoe je het weer rustig krijgt. De video komt van Tame the Beast, een educatieproject van zijn onderzoeksgroep, en is Nederlands ondertiteld.
Meer weten over pijn? Kijk op tamethebeast.org.
Het signaal uit het weefsel is maar één van de ingangen van je alarm. Klik per regel wat er bij jou meespeelt en kijk wat de knop doet. Links draait hem op, rechts draait hem terug.
Bij acute pijn is er vaak een duidelijke aanleiding. Je verzwikt je enkel, snijdt in je vinger of hebt net een operatie gehad. In zo'n situatie heeft pijn een belangrijke functie. Het stimuleert je om het aangedane lichaamsdeel tijdelijk te beschermen zodat herstel kan plaatsvinden.
Naarmate het weefsel herstelt, neemt normaal gesproken ook de noodzaak voor bescherming af. Je kunt steeds meer doen en de pijn neemt meestal geleidelijk af.
Acute pijn kun je daarom zien als een nuttig alarmsignaal:
“Let even op. Hier moeten we voorzichtig mee zijn.”
We spreken meestal van chronische of aanhoudende pijn wanneer pijn langer dan drie maanden aanwezig blijft of regelmatig terugkomt. Langdurige pijn betekent echter niet automatisch dat er nog steeds weefselschade aanwezig is.
Bij sommige aandoeningen is er wel degelijk een lichamelijke oorzaak die pijn blijft veroorzaken, bijvoorbeeld door een ontstekingsproces of beschadiging van een zenuw. Maar bij langdurige musculoskeletale pijn kan daarnaast het zenuwstelsel zelf gevoeliger worden. Het beschermingssysteem heeft als het ware geleerd om sneller alarm te slaan.
Bewegingen of belastingen die vroeger normaal waren, kunnen daardoor pijnlijk gaan voelen. Soms kan zelfs de verwachting van pijn of onzekerheid over een beweging het beschermingssysteem beïnvloeden.
De pijn is op zo'n moment nog steeds volledig echt. Alleen is de relatie tussen pijn en schade minder direct geworden.
Dit is een belangrijk verschil. Wanneer je langer pijn hebt, kan het logisch voelen om steeds minder te bewegen:
“Als dit pijn doet, zal het wel niet goed zijn.”
Op korte termijn kan vermijden prettig voelen. Maar wanneer er geen medische reden meer is om een beweging te vermijden, kan langdurige bescherming er juist voor zorgen dat je lichaam steeds minder gewend raakt aan belasting.
Je conditie en kracht kunnen afnemen, bewegingen kunnen spannender worden en het vertrouwen in je lichaam kan verminderen. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan:
Daarom betekent herstel van langdurige pijn niet altijd dat we op zoek moeten naar één beschadigde structuur die we kunnen “repareren”. Vaak gaat het juist om het opnieuw opbouwen van vertrouwen, capaciteit en bewegingsvrijheid.
Nee.
Het doel is niet om pijn te negeren of jezelf door iedere pijn heen te pushen. Pijn blijft informatie waarmee we rekening houden. Maar bij langdurige pijn kijken we naar méér dan alleen de pijnscore. We kijken bijvoorbeeld naar:
Van daaruit bouwen we belasting stap voor stap op. Een toename van pijn tijdens of na bewegen betekent daarbij niet automatisch dat er opnieuw schade ontstaat. Soms is het een teken dat het beschermingssysteem nog moet wennen aan een belasting die veilig kan worden opgebouwd.
Misschien wel het belangrijkste om te weten is dat een gevoelig pijnsysteem niet vaststaat. Het zenuwstelsel kan zich aanpassen. Door pijn beter te begrijpen, weer positieve ervaringen met bewegen op te doen en belasting geleidelijk op te bouwen, kan het lichaam opnieuw leren dat beweging veilig is. Dat proces verschilt per persoon. Bij langdurige pijn bestaat er daarom zelden één oefening of behandeling die voor iedereen werkt.
Bij Movement Based Therapy proberen we samen te begrijpen waarom jouw pijn blijft bestaan en welke factoren bij jou een rol spelen. Vervolgens gebruiken we beweging en training om stap voor stap weer vertrouwen en belastbaarheid op te bouwen. Niet alleen met als doel om minder pijn te hebben, maar vooral om weer de dingen te kunnen doen die voor jou belangrijk zijn.
Langdurige pijn kan frustrerend zijn. Zeker wanneer eerdere behandelingen weinig hebben geholpen of wanneer niemand goed kan uitleggen waarom je nog pijn hebt. Een andere manier naar pijn kijken kan dan een belangrijk onderdeel van herstel zijn.
Pijn betekent dat je lichaam bescherming vraagt. Maar bescherming is niet altijd hetzelfde als schade. Door te begrijpen wat er gebeurt, kunnen we onderzoeken welke belasting veilig is, je lichaam stap voor stap weer vertrouwen geven en je laten ervaren dat bewegen veilig is.
Dat is waar we bij Movement Based Therapy naartoe willen: niet alleen behandelen waar het pijn doet, maar je helpen om weer vertrouwen te krijgen in wat je lichaam kan.
Yannick over de verklaringsmodellen van pijn door de jaren heen, en wat je met die kennis kunt.
Wat wel en niet waar is over rugpijn, en waarom bewegen bijna altijd het antwoord is.
Hoe we belasting, slaap, stress en kracht in samenhang bekijken.
Langdurige pijn? Plan een intake op de locatie die jou het beste uitkomt. We kijken samen waarom jouw pijn blijft en bouwen van daar op. Geen verwijzing nodig.