Krachttraining bij HME-MO: pijnvermindering, vertrouwen en een sterker lichaam

Je lichaam doet pijn. Niet omdat je iets fout hebt gedaan, maar omdat je geboren bent met een aandoening die dat met zich meebrengt. HME-MO, oftewel Hereditaire Multiple Exostosen en Multiple Osteochondromen, is een zeldzame, erfelijke botaandoening waarbij op meerdere plekken in het lichaam goedaardige knobbels groeien. Ze drukken op spieren, zenuwen en gewrichten. Ze beperken beweging. En bij de meeste mensen veroorzaken ze chronische pijn.

Bij MBT begeleiden we inmiddels mensen met HME-MO. En wat we steeds vaker zien, is dat krachttraining, mits goed opgebouwd, een groot verschil maakt. Niet als vervanging van medische zorg, maar als aanvulling die verder gaat dan wat de spreekkamer vaak biedt.

Wat is HME-MO?

HME-MO treft ongeveer 1 op de 50.000 mensen (Pedrini et al., 2019). Patiënten ontwikkelen goedaardige knobbels met een kraakbeenkapje, voornamelijk aan de uiteinden van de lange botten (zoals armen, benen, knieën en schouders). Die knobbels ontstaan vaak al vóór het twaalfde levensjaar en groeien door totdat de skeletgroei voltooid is. En het is dat kraakbeenkapje dat zorgt voor de enorme pijn bij het stoten.

De impact is groot. Onderzoek laat zien dat 60% van de kinderen en 80% van de volwassenen met HME-MO chronische pijn ervaart (Pedrini et al., 2019). Dertig procent van de kinderen en de helft van de volwassenen stopt met hun favoriete sport. Zo'n 22% van de volwassenen moet zijn of haar werkplek aanpassen of van baan veranderen (Grum et al., 2017).

Chronische pijn begrijpen

Bij HME-MO is pijn zelden enkelvoudig. Er is de pijn van de knobbels zelf, op de plek waar ze drukken of bewegen. Maar als pijn lang aanwezig is, kan het zenuwstelsel steeds gevoeliger worden. Het lijf wordt als het ware "op scherp" gezet: prikkels die normaal geen pijn zouden doen, voelen toch pijnlijk aan. Veel mensen herkennen dit. Je wordt voorzichtiger, je beweegt minder, en voor je het weet vermijd je steeds meer.

En dat is precies het probleem, want hoe minder je beweegt, hoe gevoeliger het systeem blijft.

Dit is precies de plek waar krachttraining iets kan doorbreken.

Wat krachttraining doet met pijn

Bewegen doet pijn zakken. Na een training neemt de pijngevoeligheid tijdelijk af. Dat is geen toeval, maar biologie (Naugle et al., 2020).

Je lichaam heeft een eigen pijnstillingssysteem. Bewegen zet dat systeem aan. Je hersenen sturen signalen die pijnprikkels onderweg afzwakken. Je spieren scheiden bij inspanning stoffen uit die ontstekingsremmend werken. En de positieve ervaring die je kan creëren met krachttraining helpt hier zeker ook in mee.

Krachttraining scoort daarin goed. Onderzoek laat zien dat dynamische krachttraining meetbare pijnreductie geeft bij mensen zonder pijnklachten, en ook bij mensen mét chronische pijn (Rice et al., 2019). Bij die laatste groep is het effect wat grilliger. Niet iedereen reageert hetzelfde, en de eerste sessies geven niet altijd direct verlichting. Maar consistent trainen, goed begeleid en opgebouwd, maakt wél een verschil.

Meer dan pijnstilling: vertrouwen terugwinnen

Krachttraining doet iets wat pijnstillers niet kunnen: het laat je zien wat jouw lichaam wél kan.

Bij langdurige pijn ontstaat vaak bewegingsangst, de overtuiging dat bewegen schade aanricht. Dat is bij HME-MO heel begrijpelijk. De knobbels zijn er echt, operaties zijn er geweest, en pijn was lange tijd een betrouwbaar signaal om op te letten. Maar pijn is niet altijd een signaal van gevaar, zeker niet als die pijn al lang aanwezig is.

Krachttraining vergroot het vertrouwen dat je met pijn kunt omgaan en toch kunt functioneren (Domenech et al., 2022). Het vermindert de neiging om pijn als iets catastrofaals te zien (Aoyagi et al., 2021). En het verbetert hoe mensen zich dagelijks bewegen en voelen, ook als de pijn niet helemaal verdwijnt.

Eén van de krachtigste dingen die we zien bij onze cliënten met HME-MO: zodra iemand merkt dat hij een deadlift kan uitvoeren, of een squat, of op zijn handen kan staan, zien we het vertrouwen groeien en komt er een trots naar boven die enorm waardevol is voor het zelfvertrouwen en de omgang met pijn.

Hoe wij dat aanpakken

Bij MBT werken we vanuit het principe dat belasting en belastbaarheid met elkaar in balans moeten zijn. Niet te veel, niet te weinig.

Pijn is bij ons informatie, geen verbod. We werken met een eenvoudig systeem: pijn onder de 3/10 is groen, gewoon doorgaan. Tussen 3 en 5/10 sturen we bij. Boven de 5/10 stoppen we en doen we een andere oefening. We proberen altijd oefeningen te doen, ondanks de pijn. Soms eindigen we gewoon met een leuk spel, om toch de positieve kant van bewegen te blijven belichten. Je kan altijd wel iets doen!

Bij mensen die lang weinig hebben bewogen, beginnen we rustig. Het doel is eerst laten zien dat bewegen veilig is. De gewichten komen daarna vanzelf. Van daaruit bouwen we stap voor stap op, niet op gevoel alleen, maar op meetbare voortgang.

Wat je zelf kunt doen

Je hoeft niet te wachten op een volgende operatie of doorverwijzing om te beginnen. Als je HME-MO hebt en chronische pijn of beweegangst ervaart, zijn dit goede startpunten.

• Zoek begeleiding die bekend is met chronische pijn, iemand die begrijpt dat bewegen bij jou meer vraagt dan een standaard aanpak.
• Begin laagdrempelig: wandelen, fietsen, zwemmen. Alles wat je lichaam laat bewegen zonder overbelasting, is winst.
• Wees nieuwsgierig naar je pijn. Niet elke pijn is een signaal om te stoppen.
• Geef het tijd: de eerste sessies geven niet altijd direct verlichting, maar wie consistent blijft, merkt het verschil.

Tot slot

HME-MO is een aandoening voor het leven. Maar hoe je daarmee leeft, is deels maakbaar.

Krachttraining pakt de knobbels niet weg. Maar het geeft je grip op pijn, het bouwt kracht op in een lichaam dat lange tijd als kwetsbaar werd ervaren, en het laat zien dat er ruimte is voor vooruitgang, ook als de aandoening blijft.

Bij MBT geloven we in een sterk lichaam als basis voor een gezond lichaam. Dat geldt voor iedereen. Ook, misschien juist, voor mensen met HME-MO.

Wil je verkennen of krachttraining iets voor jou kan betekenen? Neem gerust contact op, of maak direct een afspraak op een van onze drie locaties in Amsterdam.

Bronnen

• Aoyagi, K., Yamada, S., Sato, K., & Kato, T. (2021). Chronic musculoskeletal pain, catastrophizing, and physical function in adult women were improved after 3-month aerobic-resistance circuit training. Scientific Reports, 11, 12145.
• Domenech, J., Sánchez-Zuriaga, D., Segura-Ortí, E., Espejo-Tort, B., & Lisón, J. F. (2022). Self-efficacy as a mediator of the relationship between pain and disability in chronic pain patients. Bulletin of Faculty of Physical Therapy, 27, 6.
• Grum, M., Salentiny, Y., Hamel, O., Pron, G., & Mallet, J. F. (2017). The impact of hereditary multiple exostoses on quality of life, satisfaction, global health status, and pain. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery, 137(9), 1259–1264.
• Naugle, K. M., Naugle, K. E., Fillingim, R. B., Samuels, B., & Riley, J. L. (2020). Exercise-induced hypoalgesia after acute and regular exercise: Experimental and clinical manifestations and possible mechanisms in individuals with and without pain. PAIN Reports, 5(5), e823.
• Pedrini, E., Jennes, I., Zanotti, G., Wuyts, W., & Mordenti, M. (2019). Hereditary multiple exostoses: Current insights. Open Access Rheumatology: Research and Reviews, 11, 35–47.
• Rice, D., Nijs, J., Kosek, E., Wideman, T., Hasenbring, M. I., Koltyn, K., Graven-Nielsen, T., & Polli, A. (2019). Exercise-induced hypoalgesia in healthy individuals and people with chronic musculoskeletal pain: A systematic review and meta-analysis. The Journal of Pain, 20(11), 1239–1254.